Hemodialyse

Patiënten komen meestal drie keer per week een halve dag naar de dialyse: dat wil zeggen dat de behandeling plaatsvindt op: maandag, woensdag en vrijdag of dinsdag, donderdag en zaterdag. Telkens wordt het bloed gedurende drie tot vijf uur gezuiverd. Als de gezondheidstoestand van de patiënt er om vraagt worden de frequentie en de duur van de dialyse aangepast.

Hemodialyse

Het zuiveren van het bloed gebeurt buiten het lichaam in een kunstnier. Via steriele lijnen en een pompsysteem wordt het bloed vanuit het lichaam naar de kunstnier gebracht en nadien terug in het lichaam. De apparatuur (samen met de strikte observatie door de gespecialiseerde verpleegkundigen) zorgen ervoor dat dit proces nauwkeurig en gecontroleerd gebeurt.

In de kunstnier zelf worden de schadelijke afvalstoffen en het overtollige vocht zo goed mogelijk uit uw bloed verwijderd en kunnen sommige nuttige stoffen aan uw bloed toegevoegd worden. Deze uitwisselingen zijn mogelijk doordat uw bloed in de kunstnier in heel dunne buisjes met een halfdoorlaatbaar membraan stroomt, terwijl een andere vloeistof, het dialysaat, rond deze buisjes aanwezig is. Zo wordt het bloed gezuiverd en keert het 'schoon' terug naar de patiënt. Dit proces herhaalt zich gedurende vier uur zodat 50 tot 80 liter bloed door de kunstnier gezuiverd wordt per behandeling. Het bloed dat in de kunstnier terechtkomt, is niet zuiver. Het bevat te veel afvalstoffen, te veel vocht en heeft een foute samenstelling. Door contact met het dialysaat in de kunstnier worden de functies van de nieren overgenomen, namelijk:

  • De afvalstoffen worden verwijderd
  • Overtollig vocht wordt verwijderd
  • De zuurgraad wordt geregeld
  • De chemische samenstelling (natrium, kalium, calcium) wordt geregeld

Tijdens een behandeling wordt het bloed van de patiënt door het dialyseapparaat uit het lichaam gepompt om daarna terug naar het lichaam geleid te worden. Deze behandeling heet HemoDialyse (HD). Om de dialyse mogelijk te maken hebben we een toegangsweg tot de bloedbaan nodig.

Toegang tot de bloedbaan

Zoals gezegd worden bij hemodialyse afvalstoffen en overtollig vocht verwijderd uit het bloed met behulp van een kunstnier. Om voldoende bloed naar de kunstnier te leiden, is een goede toegang tot de bloedbaan nodig. Dit kan zijn:  

  • Een shunt, dit is een operatieve verbinding tussen een slagader en een ader in de arm, die bij elke dialyse met twee naalden wordt aangeprikt
  • Een dialysekatheter, dit is een kunststof slangetje in een groot bloedvat

Shunt

Om het bloed naar de kunstnier te krijgen moet er een toegang gemaakt worden met de bloedbaan. Dit gebeurt meestal met twee naalden die aan de slangen van de machine bevestigd worden. Deze naalden kunnen niet zomaar in een bloedvat gestoken worden. Wanneer deze naalden zomaar in een bloedvat gestoken worden, kan dit bloedvat beschadigd raken en snel verstoppen. Dit komt omdat een gewoon bloedvat te klein is. In overleg met uw behandeld arts wordt er dan gekozen om een shunt aan te leggen. Er wordt dan operatief een verbinding gemaakt tussen een slagader en een ader. 

afbeelding shunt

 
De ader zet daardoor uit en krijgt een stevigere wand zodat de shunt makkelijk is aan te prikken.
De shunt wordt aangeprikt met twee naalden: één naald voert het ongezuiverde bloed van het lichaam naar de kunstnier, de ander voert het gezuiverde bloed weer terug naar het lichaam. Na de dialyse worden de naalden verwijderd en de prikgaatjes dichtgedrukt totdat ze niet meer bloeden. De shunt wordt meestal aangelegd in één van de onderarmen. 

Dialysekatheter

Vanwege de mogelijke complicaties van een dialysekatheter gaat de voorkeur uit naar een shunt. Wanneer u acuut moet gaan dialyseren of wanneer er nog geen shunt kan worden aangelegd, wordt er een dialysekatheter geplaatst. Op een aantal plaatsen in het lichaam kan direct voldoende bloed uit de ader verkregen worden zodat er gedialyseerd kan worden via een dialysekatheter. Het gaat hier om de aders in de lies, in de hals en onder het sleutelbeen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen tijdelijke en permanente dialysekatheters. Beide dialysekatheters zijn direct na inbrengen te gebruiken. 

Afbeelding catheter